Không có một loại thuốc giảm cân được xem là “hiệu quả nhất” cho tất cả mọi người. Tuy nhiên, trong nhóm thuốc kê đơn hiện nay, các thuốc tác động lên hệ incretin như semaglutide và tirzepatide nổi bật nhờ mức giảm cân lớn được ghi nhận trong các thử nghiệm lâm sàng. Việc lựa chọn thuốc vẫn phải dựa trên tình trạng sức khỏe, chỉ định, chống chỉ định, tác dụng phụ và khả năng duy trì điều trị.
Hiệu quả giảm cân được đánh giá như thế nào?
Khi nói một thuốc giảm cân “hiệu quả”, chỉ nhìn vào số kilogram giảm được là chưa đủ. Các chuyên gia thường quan tâm đến tỷ lệ phần trăm trọng lượng cơ thể giảm, khả năng duy trì kết quả, ảnh hưởng lên các yếu tố chuyển hóa và mức độ dung nạp thuốc.
Một thuốc có thể tạo ra mức giảm cân cao nhưng lại gây tác dụng phụ khiến người dùng ngừng điều trị. Ngược lại, một thuốc có hiệu quả vừa phải nhưng được dung nạp tốt và phù hợp với bệnh nền có thể là lựa chọn tốt hơn đối với một cá nhân cụ thể.
Semaglutide: một trong những lựa chọn nổi bật
Semaglutide là thuốc thuộc nhóm chất chủ vận thụ thể GLP-1. Thuốc mô phỏng một hormone đường ruột có vai trò trong điều hòa cảm giác đói, no và kiểm soát đường huyết. Trong điều trị béo phì, tác dụng giảm thèm ăn và giảm lượng thức ăn đưa vào cơ thể là một phần quan trọng của hiệu quả giảm cân.
Semaglutide đã trở thành một trong những thuốc được nghiên cứu nhiều nhất cho kiểm soát cân nặng. Tuy nhiên, cùng một hoạt chất có thể xuất hiện trong các chế phẩm với chỉ định khác nhau, vì vậy người dùng không nên tự suy luận rằng mọi sản phẩm semaglutide đều có cùng chỉ định hoặc liều dùng.
Tirzepatide: tác động kép lên GIP và GLP-1
Tirzepatide là một bước tiến đáng chú ý trong nhóm thuốc incretin vì tác động đồng thời lên hai con đường hormone là GIP và GLP-1. Trong các nghiên cứu ở người béo phì hoặc thừa cân có chỉ định điều trị, tirzepatide cho thấy mức giảm cân rất đáng kể.
Điều này không có nghĩa tirzepatide luôn là lựa chọn tốt nhất. Chi phí, khả năng tiếp cận, bệnh nền, thuốc đang sử dụng và khả năng chịu tác dụng phụ đều có thể làm thay đổi quyết định điều trị.
Lợi ích đi kèm những giới hạn
Các thuốc giảm cân hiện đại có thể giúp giảm trọng lượng cơ thể và cải thiện một số yếu tố nguy cơ chuyển hóa. Nhưng thuốc không thay thế hoàn toàn chế độ ăn, hoạt động thể chất, giấc ngủ và các can thiệp hành vi.
- Tác dụng trên tiêu hóa: buồn nôn, nôn, tiêu chảy hoặc táo bón có thể xảy ra, đặc biệt trong giai đoạn điều chỉnh liều.
- Duy trì kết quả: sau khi ngừng một số thuốc, cảm giác đói và cân nặng có thể tăng trở lại, nên kế hoạch dài hạn rất quan trọng.
- Nguy cơ cá nhân: tiền sử bệnh, thuốc đang dùng và các tình trạng đặc biệt có thể ảnh hưởng đến tính phù hợp của thuốc.
Thuốc giảm cân nên được xem là một phần của chiến lược điều trị béo phì hoặc thừa cân có chỉ định, không phải giải pháp tự dùng để giảm vài kilogram trong thời gian ngắn.
Ai nên được đánh giá để dùng thuốc?
Thuốc chống béo phì thường được cân nhắc khi thay đổi lối sống chưa đạt mục tiêu và người bệnh đáp ứng các tiêu chí y khoa về thừa cân hoặc béo phì, đặc biệt khi có bệnh liên quan đến cân nặng. Ngưỡng chỉ định cụ thể phụ thuộc vào từng thuốc, hướng dẫn chuyên môn và hồ sơ của người bệnh.
Trước khi điều trị, bác sĩ thường xem xét cân nặng, chỉ số BMI, vòng eo, bệnh chuyển hóa, thuốc đang dùng, tiền sử bệnh và các yếu tố có thể làm tăng nguy cơ tác dụng phụ. Đây là lý do việc tự mua thuốc theo quảng cáo hoặc theo kinh nghiệm của người khác không phải cách an toàn để lựa chọn.
Kết luận
Nếu chỉ xét hiệu quả giảm cân trong các thuốc kê đơn hiện đại, semaglutide và đặc biệt tirzepatide là những lựa chọn nổi bật. Nhưng “tốt nhất” phải được hiểu là thuốc có tỷ lệ lợi ích–nguy cơ phù hợp nhất với từng người. Quyết định cuối cùng nên được cá thể hóa bởi bác sĩ, đồng thời kết hợp với dinh dưỡng, vận động và theo dõi lâu dài.