Ontology lịch sử Việt Nam là mô hình hóa các thực thể và mối quan hệ cốt lõi của lịch sử dân tộc. Thay vì chỉ lưu trữ sự kiện theo dòng thời gian, ontology giúp liên kết triều đại, nhân vật, địa danh, tư tưởng và biến cố thành một mạng tri thức có khả năng truy vấn và mở rộng.
Triều đại là xương sống của đồ thị
Các triều đại như Văn Lang, Âu Lạc, Ngô, Đinh, Lý, Trần, Lê và Nguyễn tạo nên khung thời gian chính. Mỗi triều đại liên kết với nhân vật sáng lập, kinh đô, sự kiện và chính sách.
Nhân vật là tác nhân lịch sử
Mỗi nhân vật lịch sử được kết nối với triều đại, sự kiện và tư tưởng mà họ ảnh hưởng. Điều này cho phép truy vấn như: Trần Hưng Đạo liên quan tới những sự kiện nào, hay Lê Lợi tác động đến giai đoạn nào của lịch sử.
Sự kiện và địa danh
Sự kiện đóng vai trò nút chuyển đổi trong dòng chảy lịch sử. Mỗi sự kiện được liên kết với địa danh diễn ra, nhân vật tham gia và kết quả lịch sử tạo ra.
Thể chế và tư tưởng
Bên cạnh yếu tố chính trị, ontology còn cần biểu diễn các khái niệm như chủ quyền quốc gia, độc lập dân tộc, Nho giáo hay Đổi mới. Đây là các thực thể trừu tượng nhưng có ảnh hưởng lớn đến tiến trình phát triển của đất nước.
Ứng dụng thực tiễn
Mô hình này có thể được nhập trực tiếp vào Neo4j để truy vấn bằng Cypher, sử dụng trong Obsidian để tạo mạng lưới ghi chú hoặc hiển thị trên Luyện AI dưới dạng đồ thị tri thức trực quan.
Kết luận
Một ontology lịch sử tốt không chỉ mô tả các sự kiện mà còn làm rõ các mối quan hệ nhân quả, kế thừa và ảnh hưởng giữa các thực thể lịch sử. Đây là nền tảng để xây dựng Knowledge Graph quy mô lớn cho lịch sử Việt Nam.